Trong nhịp sống hiện đại, nhiều người coi giải trí là cách thư giãn sau những giờ làm việc căng thẳng. Tuy nhiên, theo khảo sát, những hoạt động phổ biến nhất lại là xem TV, dùng máy tính hay giao tiếp xã hội, trong khi các hình thức giải trí lành mạnh hơn lại ít được chú ý.
Các chuyên gia sức khỏe khuyến nghị tận dụng thời gian rảnh để tham gia vào các hoạt động giúp tăng cường sức khỏe tinh thần, thể chất và trí não. Chúng không chỉ giảm căng thẳng mà còn hỗ trợ phát triển nhận thức, cải thiện trí nhớ và duy trì sự minh mẫn ở người cao tuổi. Hãy cùng chúng tôi khám phá các cách giải trí lành mạnh trong bài viết sau nhé.
Giải trí lành mạnh là gì?
Theo KJC, giải trí lành mạnh là những hoạt động giúp bạn thư giãn, giảm căng thẳng mà không gây hại cho sức khỏe hay đời sống xã hội. Khác với những hình thức giải trí tiêu cực như lạm dụng mạng xã hội, trò chơi bạo lực hoặc chất kích thích, các hoạt động lành mạnh mang lại lợi ích lâu dài cho cơ thể và trí não.
Những lợi ích chính của giải trí lành mạnh bao gồm:
- Cải thiện tinh thần, giảm stress và lo âu.
- Tăng khả năng sáng tạo và tư duy logic.
- Nâng cao sức khỏe thể chất nhờ vận động.
- Gắn kết mối quan hệ gia đình, bạn bè.
Tổng hợp các cách giải trí lành mạnh
Chơi nhạc và sáng tác
Tham gia chơi nhạc cụ hoặc hát trong dàn hợp xướng không chỉ giúp giải trí mà còn cải thiện chức năng não bộ. Nghiên cứu của Gottfried Schlaug (Đại học Harvard, 2003) chỉ ra rằng nhạc sĩ trưởng thành có thể tích lũy chất xám nhiều hơn so với người không chơi nhạc.
Ngay cả khi đã lớn tuổi, học nhạc cũng giúp cải thiện trí nhớ, tốc độ xử lý thông tin, khả năng lập kế hoạch và sự lưu loát trong giao tiếp. Thời điểm vàng để bắt đầu học nhạc là trước 9 tuổi, nhưng bất kỳ độ tuổi nào cũng có thể nhận được lợi ích đáng kể.
Học ngôn ngữ thứ hai
Học một ngoại ngữ mới kích thích nhiều vùng não, cải thiện khả năng nhận thức, trí thông minh tổng thể và có thể trì hoãn sự khởi phát của bệnh Alzheimer. Người học song ngữ có kỹ năng sắp xếp ưu tiên công việc tốt hơn, dễ làm nhiều việc cùng lúc và có trí tuệ cảm xúc (EQ) cao hơn.
Tham gia các hoạt động nghệ thuật hoặc thủ công
Đan lát, may vá, vẽ tranh hay điêu khắc đều giúp bộ não tập trung, quên đi căng thẳng và tăng khả năng sáng tạo. Nhà tâm lý Mihaly Csikszentmihalyi từng nhấn mạnh: khi bạn hòa mình vào công việc sáng tạo, bạn quên đi thời gian và bản thân, đạt trạng thái “flow” giúp thư giãn tinh thần.
Đọc sách
Đọc sách kích hoạt nhiều vùng não, tăng khả năng tư duy và kết nối dây thần kinh. Ngoài ra, đọc tiểu thuyết giúp tăng sự đồng cảm, hiểu được niềm tin và cảm xúc của người khác, từ đó phát triển EQ và khả năng giải quyết vấn đề.
Sudoku hay giải ô chữ không hoàn toàn tốt cho não
Theo tham khảo từ những người tham gia liên hệ KJC, mặc dù các trò chơi như Sudoku cải thiện khả năng điền số và trí nhớ ngắn hạn, nhưng chúng không kích hoạt nhiều vùng não và khó đem lại lợi ích lâu dài về nhận thức. Nếu muốn, bạn nên kết hợp giải đố với việc học kỹ năng mới hoặc sáng tạo để tăng hiệu quả.
Trò chơi điện tử tiềm ẩn rủi ro sức khỏe
Chơi game điện tử có thể cải thiện khả năng tập trung thị giác, nhưng nếu quá nhiều sẽ gây áp lực lên não, làm giảm hoạt động của hồi hải mã – vùng não liên quan trí nhớ dài hạn. Điều này đồng nghĩa với việc tăng nguy cơ suy giảm trí nhớ và các vấn đề nhận thức nếu chơi lâu dài.
Thiền định
Thiền định giúp kết nối các vùng não, cân bằng cảm xúc và cải thiện cách phản ứng với môi trường. Tĩnh tọa từ 15-30 phút mỗi ngày giúp giảm lo lắng, tăng sự đồng cảm và khả năng đối phó với căng thẳng. Nó cũng giúp phá vỡ mối liên kết giữa “tự cho mình là trung tâm” với các cảm giác sợ hãi, từ đó cải thiện nhận thức và sự bình tĩnh trong cuộc sống.
Cách lựa chọn hình thức giải trí phù hợp
Mỗi người sẽ có sở thích và điều kiện khác nhau, vì vậy lựa chọn hình thức giải trí cần dựa trên:
- Thời gian rảnh: Chọn những hoạt động phù hợp với quỹ thời gian của bạn.
- Sở thích cá nhân: Vui hơn khi bạn làm điều mình yêu thích.
- Mục tiêu sức khỏe: Chọn các hoạt động vừa giải trí vừa rèn luyện thể chất.
- Tính xã hội: Có thể tham gia các nhóm, câu lạc bộ để vừa giải trí vừa kết nối bạn bè.
Ví dụ, nếu bạn thích vận động và gặp gỡ bạn bè, thể thao nhóm là lựa chọn hoàn hảo. Nếu muốn yên tĩnh và phát triển trí tuệ, đọc sách hoặc giải đố sẽ phù hợp hơn.
Lời khuyên để giải trí lành mạnh hiệu quả
- Giới hạn thời gian: Không dành quá nhiều thời gian cho một hoạt động duy nhất, đặc biệt là màn hình điện tử.
- Kết hợp vận động và nghỉ ngơi: Xen kẽ các hoạt động thể chất và tinh thần.
- Tạo thói quen: Lên lịch giải trí hàng tuần để duy trì cân bằng cuộc sống.
- Chọn hoạt động tích cực: Tránh các hình thức giải trí gây hại cho sức khỏe hoặc mối quan hệ.
- Chia sẻ với người thân: Tham gia cùng bạn bè hoặc gia đình giúp tăng niềm vui và gắn kết tình cảm.
Trên đây là các cách giải trí lành mạnh được chúng tôi tổng hợp mà bạn có thể tham khảo qua. Thay vì dành nhiều thời gian xem TV hoặc chơi game, việc tham gia các hoạt động giải trí lành mạnh như học nhạc, học ngôn ngữ, làm thủ công, đọc sách hay thiền định không chỉ giúp giảm căng thẳng mà còn tăng cường sức khỏe não bộ, phát triển kỹ năng nhận thức và tinh thần. Bắt đầu thực hành những hoạt động này mỗi ngày để cải thiện chất lượng cuộc sống một cách toàn diện.
